Welcome Guest [Log In] [Register]
Add Reply
Đằng sau vụ bỏ tù nhà báo
Topic Started: Mar 7 2009, 05:06 AM (72 Views)
Bathory
Member Avatar
Invisible
Phe bảo thủ trong Đảng Cộng sản quyết định giết người đưa tin và hạ uy tín của Thủ tướng.

Bản dịch của Tắc Kè từ bản gốc của Roger Mitton trên Asia Sentinel. Nội dung chỉ để tham khảo.

Việc định tội hai nhà báo kỳ cựu ở Hà Nội cuối tuần qua có liên hệ chặt chẽ với các đấu đá trong nội bộ Đảng Cộng sản Việt Nam hơn bất cứ điều gì khác. Phiên tòa xét xử các nhà báo và hai công an chuyên điều tra diễn ra như một show diễn bị la ó dữ dội đã cho thấy cường độ của các xung đột giữa các phe bảo thủ và đổi mới trong Đảng. Phần thua có vẻ thuộc về Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng.

Tập hợp xung quanh Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng là một loạt các chuyên gia đổi mới với các chủ trương của một xã hội cởi mở và minh bạch hơn. Các chuyên gia này chủ yếu đến từ khu vực phía Nam và đã từng học tại các trường đại học phương Tây. Với sự hỗ trợ của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, nhóm này đã thúc đẩy Việt Nam chuyển hướng tới một nền kinh tế định hướng thị trường hơn, nhấn mạnh vào tốc độ tăng trưởng cao, đầu tư lớn hơn và mức tiêu dùng cao hơn.

Đối địch với nhóm nhỏ đổi mới này là một nhóm đông đảo các nhà lãnh đạo cấp cao, chủ yếu là từ miền Bắc và miền Trung, hầu hết từ cánh quốc phòng và an ninh của Đảng. Họ coi trọng trên hết là tính ổn định chính trị. Những người bảo thủ này xem xét bất kỳ cải cách nào, dù là chính trị hay kinh tế, với sự thận trọng, vì quan điểm của họ cho rằng những thay đổi đó mang đến sự đe dọa cho quyền lãnh đạo của Đảng.

Theo Hiến pháp, Việt Nam là một nước đơn đảng. Không có các tổ chức chính trị nào khác được phép tồn tại, ngoại trừ Đảng Cộng sản. Hiển nhiên là bất kỳ sự kiện nào đó gây ra tranh cãi trong nội bộ Đảng đều có tiềm năng là mất lòng tin của dân chúng vào quyền lãnh đạo tuyệt đối này. Và không có sự kiện trong những năm gần đây đã làm giảm uy tín của Đảng nhiều như là scandal PMU18 hai năm trước.

Trở lại khi đó, trong khi Đại hội Đảng X chuẩn bị họp, các điều tra bên Bộ CA rò rỉ tin cho các tờ báo chi tiết về việc cán bộ tại Bộ Giao thông vận tải của PMU18 đã tham nhũng một số tiền lớn như thế nào để rồi ném số tiền đó vào cá độ bóng đá giải ngoại hạng Anh Premier League. Giám đốc PMU18 Bùi Tiến Dũng đã công khai nhận tội sử dụng 2,6 triệu đô la Mỹ từ công quỹ của Ngân hàng Thế giới (WB) và Nhật Bản (ODA) để đánh bạc và các hoạt động mờ ám khác.

Vào lúc đó, không một nhà lãnh đạo hàng đầu của Việt Nam cho rằng có thể có nghi ngờ về sự thật của việc tham nhũng trong Bộ GTVT. Nghiễm nhiên nó được coi là sự thật, ngay cả đối với những người dân bình thường. Không chỉ dân chúng đều tin rằng tất cả các cán bộ Đảng từ cấp cao nhất đến cấp thấp nhất cũng đều tham nhũng, mà còn các cán bộ lãnh đạo cũng cho rằng các quan chức ở PMU18 đều có tội và phải bị xử lý kỷ luật. Vì vậy lãnh đạo PMU18 lần lượt bị bắt giam, bị xử tù tổng cộng 13 năm, trong khi Bộ trường Đào Đình Bình buộc phải xin từ chức và Thứ trưởng Nguyễn Việt Tiến bị bắt giam để điều tra thêm.

Hai điều tra viên chủ chốt của Bộ CA đã rò rỉ các thông tin cho báo chí đã nói rằng họ đã làm như vậy vì họ biết nó là cách nhanh nhất để khích các cấp trên của mình có hành động chống lại tham nhũng.

Tất nhiên, mục đích của họ không hoàn toàn vì dân chúng. Họ và các nhà báo cũng biết, khi tung tin ra, họ đã bị sử dụng để hạ uy tín của một số nhân vật đang chạy đua vào Bộ Chính trị trước Đại hội Đảng X tổ chức vào tháng tư năm đó.

Nói chung, tham nhũng hiện diện ở khắp nơi trong tất cả các cấp của Đảng, và nếu nó được thực hiện tương đối bí mật và không quá nhiều thì nó sẽ được bỏ qua. Điều này cho phép các cán bộ Đảng trong quân đội, công an và các ngạch hành chính có thể sống thoải mái, mặc dù lương của họ chỉ mang ý nghĩa tượng trưng.

Bộ trưởng Bộ GTVT tại thời điểm đó, Đào Đình Bình, đã được bầu vào Ban chấp hành Trung ương Đảng và được xem như là một tiềm năng trở thành Ủy viên Bộ Chính trị. Cấp phó của ông, thứ trưởng Nguyễn Việt Tiến và tướng Cao Ngọc Oánh, đối tác của Tổng GĐ PMU18 Bùi Tiến Dũng, là những ứng cử viên chính có thể được bầu vào Ban chấp hành Trung ương Đảng và có khả năng để được thăng cấp thành Bộ trưởng và Thứ trưởng Bộ GTVT. Nhưng sau khi họ bị công bố công khai dính scandal tham nhũng, cơ hội thăng tiến của họ đã hết.

Nhà báo Huy Đức chuyên phân tích chính trị nêu trong blog của mình rằng, trong bàn cờ chính trị của Việt Nam, các phe cánh "sử dụng báo chí như một công cụ." Và họ thường làm điều đó bằng cách dùng báo chí đánh hội đồng để các đối thủ của mình gục ngã nhanh hơn.

Rất khó nói sự sụp đổ của tập đoàn tham nhũng PMU18 là do bản thân việc họ tham nhũng quá nhiều, hay là do bị phe cánh đối địch tung tin tức trên báo chí. Nhưng rõ ràng những quyết định để phơi bày tham nhũng và trừng phạt các cán bộ PMU18 là một nước cờ chính trị do những người cải cách thực hiện, bao gồm cả Phó Thủ tướng thời kỳ đó Nguyễn Tấn Dũng và bộ sậu của ông, với mục đích thiết lập danh tiếng của mình như là những người tập trung chống tham nhũng.

Thật vậy, ngay sau khi kết thúc Đại hội Đảng X và ông Nguyễn Tấn Dũng đã trở thành Thủ tướng, ông liền chỉ thị Bộ Công an tăng tốc điều tra vụ việc vào các cấp cao hơn, vạch trần các tham nhũng lớn hơn do các Đảng viên và cán bộ nhà nước thực hiện. Ông cũng phát biểu trên các phương tiện truyền thông nhờ báo chí giúp chính phủ chống tham nhũng.

Điều đó nhanh chóng được cộng đồng quốc tế hưởng ứng rộng rãi. Và nó đã được công chúng ủng hộ mạnh mẽ, nhất là trong trường hợp PMU18 đã cho thấy sự thiên vị rõ rệt khi cất nhắc người thân của các sếp lên các cương vị trong nội bộ PMU18. Điều này khẳng định nghi ngờ tồi tệ nhất của công chúng về tầm quan trọng của mối quan hệ với các sếp chứ không phải là trình độ sẽ giúp bạn thăng chức. Và thật đáng kinh ngạc khi báo chí toàn quốc phanh phui sự thật về sự xa hoa kinh khủng của các lãnh đạo PMU18. Hơn nữa hệ thống quản trị nhân sự của Đảng đã không ngăn cản lại còn khuyến khích việc đưa những con em của các Đảng viên tham nhũng và bịp bợm đó vào bên trong bộ máy.

Sự phanh phui gây sốc nặng này là một sự đe dọa rõ ràng hiển nhiên đến phe bảo thủ trong nội bộ Đảng và tất cả các quan chức chính phủ - những người sống dựa vào quan hệ, tiền lót tay, tiền lại quả trong các vụ đấu thầu ma mãnh, và những kỳ thăng cấp dựa trên quan hệ cá nhân.

Nếu các điều tra viên được phép rò rỉ thông tin cho các phương tiện truyền thông về các cuộc tham nhũng lớn hơn nữa, thì sau đó chắc chắn hầu như tất cả các lãnh đạo Đảng và các quan chức đều sẽ bị rơi vào tình trạng nguy hiểm. Mọi người đều kinh hoàng và tức giận.

Thường thì báo chí có thể thoải mái tấn công các quan chức cấp trung bình nếu báo chí tỏ ra nhẹ nhàng và các quan chức đó có thể đem phế bỏ trước công luận, nhung việc quyết đinh có đem vụ việc ra công khai hay không thì đều diễn ra trong nội bộ Đảng trước khi tin tức được tung ra báo chí.

Và không bao giờ, dưới bất kỳ trường hợp nào, một thành viên Ban chấp hành Trung ương Đảng hoặc Bộ trưởng bị báo chí đánh mà không được Bộ Chính trị phê duyệt. Nhưng trong vụ PMU18, luật đó đã bị phá vỡ.

Chưa hỏi ý kiến lãnh đạo, hai điều tra viên Bộ CA, thiếu tướng Phạm Xuân Quắc, Trưởng Ban chuyên án C14 và một trong những điều tra viên, thượng tá Đinh Văn Huynh đã cấp thông tin cho báo chí.

Các nhà báo quan trọng được nhận tin về những âm mưu mờ ám của PMU18 là Nguyễn Việt Chiến và Nguyễn Văn Hải, là những Phó biên tập viên của hai tờ báo bán chạy nhất của Việt Nam, Thanh Niên và Tuổi Trẻ.

Bộ tứ này- hai nhà báo và hai điều tra viên - đã nếm đòn hồi mã thương vào cuối tuần qua, TAND Hà nội cáo buộc họ "lợi dụng các quyền tự do dân chủ để xâm phạm lợi ích của cá nhân và nhà nước" theo Điều 258 của BLHS Việt Nam.

Dĩ nhiên, tội thực sự của họ là đã phá bỏ những luật lệ vô hình: 1. Không được đánh các quan chức lãnh đạo cấp cao mà chưa nhận được sự đồng ý của cấp cao hơn, và 2. Do quá mải mê đưa tin họ đã trở thành công cụ hạ gục một số lãnh đạo và do đó cho phép những lãnh đạo khác đạp lên xác chết để tiến tới.

Tất nhiên, ai cũng có phần lỗi của mình. Tướng Quắc, người đầu trò trong vụ rò rỉ tin tức này, đã hy vọng sẽ được bầu vào Ban chấp hành Trung ương Đảng trong năm 2006, nhưng ông đã bị gạt ra để đưa một số người khác trong Bộ Công an vào, và do đó ông bị loại đơn giản vì rò rỉ thông tin - lý do cạnh tranh không lành mạnh.

Giáo sư Nguyễn Mạnh Hùng, giám đốc của Chương trình Đông Dương tại trường Đại học George Mason ở Mỹ nói: "Điều này phản ánh sự đấu đá trong nội bộ Bộ Công an."

Tuy nhiên, thủ tướng Dũng và các lãnh đạo khác cũng thống nhất rằng, tham nhũng trong PMU18 là quá nhiều và việc đánh các quan chức của báo chí giúp cho việc chống tham nhũng hiệu quả hơn. Do vậy nên lãnh đạo đã câu giờ vài tháng trước khi tung ra đòn hồi mã thương đánh lại những điều tra viên đã rò rỉ thông tin và các nhà báo - những kẻ dám phá luật.

Trong suốt thời gian đó, trong khi hàng loạt các nhà báo đã được gọi đi điều tra tìm nguồn tin viết về PMU18, các nguồn tin nội bộ Đảng cho biết có tranh cãi dữ dội trong Đảng về việc những người bị báo chí đánh có đáng bị trừng phạt hay không.

Không còn nghi ngờ gì nữa, những người bảo thủ chiếm ưu thế trong Đảng đã thắng. Mặc dù Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng ra sức chống tham nhũng, một quyết định khởi tố đã được đưa tới tay những người đã có công vạch trần tham nhũng.

Tất nhiên, thực tế là cá nhân Tổng-Bí thư Nông Đức Mạnh cũng rất xấu hổ vì vụ này, bởi vì con rể của ông-Đặng Hoàng Hải đang làm việc cho PMU18. Điều này có nghĩa là việc ra đòn xử các nhà báo là việc tất yếu phải xảy ra.

Dù vậy sự việc cuối cùng xảy ra đã làm nhiều người ngạc nhiên, đặc biệt là án hai năm tù của cựu chiến binh, phóng viên báo chí Nguyễn Việt Chiến. Và ông Chiến đã nói ở cuối phiên tòa, ông viết bài đưa tin không vì động cơ cá nhân mà là vì mong muốn thực sự "chống tham nhũng." Khẳng định mình không có tội, ông nói với tòa án: "Những thông tin được sử dụng trong bài viết của tôi trên báo chí đều được các điều tra viên cung cấp. "

Giáo sư Hưng nói: "Hai nhà báo nhận được tin từ các nguồn chính thức của chính phủ. Và khi điều tra viên liên hệ với các nhà báo để yêu cầu đưa một số thông tin, các nhà báo không thể từ chối."

Tranh cãi tại tòa không đem lại lợi ích gì cho các bị cáo. Và sự phản đối của các nhà báo khác về việc bắt giữ các đồng nghiệp của họ chỉ đem lại cho họ các quyết định thu hồi thẻ nhà báo vĩnh viễn. Điều đó càng làm dư luận thêm sôi sục vì tức giận.

Báo Tuổi Trẻ, gọi vụ bắt bớ là "một sự phỉ báng công lý," thông báo rằng tòa soạn đã bị tràn ngập với vô số cuộc gọi điện thoại, thư tín và email của hàng loạt người dân phẫn nộ - số lượng lớn nhất tòa soạn đã nhận được trong vòng 33 năm qua.

Nhưng trước khi tuyên án tuần qua, Thẩm phán Trần Văn Vy khẳng định rằng Chiến đã đăng các thông tin bịa đặt làm "xâm hại đến uy tín của một số cán bộ cao cấp, làm người dân tức giận và có tâm lý xấu đối với các lãnh đạo cao cấp của chính phủ"

Để khẳng định tính nghiêm khắc cho hành vi dám định hướng dân chúng, Ban Tuyên giáo TƯ ra lệnh cấm tất cả báo chí không được đưa tin về vụ 2 nhà báo bị bắt, và trừng phạt bất kỳ ai dám chống lại các chỉ thị này. Điều này dẫn đến việc Huỳnh Kim Sánh bị buộc phải từ chức Trưởng Biên tập báo Thanh Niên và Bùi Thanh, Phó Tổng Biên tập của Tuổi Trẻ cũng bị cho nghỉ, cùng với nhà báo Tổng Thư ký Hoàng Hải Vân).

Nguyễn Trần Bạt, Chủ tịch của InvestConsult Group, một trong những công ty tư vấn lớn nhất của VN, nói: "Quả là khó hiểu khi chính phủ lại bắt và xử tù những người đã được khen ngợi trước đó vì chống tham nhũng."

Được biết, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã liên lạc và bày tỏ sự thông cảm với các Biên tập viên dám chống lại Ban tuyên giáo, nhưng rõ ràng ông không làm được gì hơn. Các nhà báo VN giờ gần như bị cấm lấy tin về tham nhũng của các lãnh đạo Đảng.

Một công tố viên, khi xét hỏi ông Chiến trước tòa, nói rằng tất cả các bài phỏng vấn với điều tra viên của báo chí đều là bất hợp pháp ở Việt Nam vì "các nhà báo không được phép nhận thông tin từ các nguồn trái phép."

Tổ chức Reporters Without Borders (PV ko biên giới) nói: "Hậu quả của phiên tòa này là một bước lùi đáng ngại của báo chí ở Việt Nam. Hy vọng mong manh của một nền báo chí có khả năng đóng vai trò phản biện chính quyền đã bị tan vỡ."

Ngày nay, thậm chí các học giả nước ngoài đang ở tại Việt Nam cũng thận trọng không dám công bố công khai ý kiến của mình vì sợ bị trả đũa bằng cách cấm không cho gia hạn visa. Các lãnh đạo ở VN lại tiếp tục hùng hồn khẳng định rằng ở Việt Nam, vai trò của báo chí là phương tiện để bảo vệ các cơ quan Đảng và tuyên truyền chủ trương chính sách của chính phủ đến mọi người dân.

Đáng chú ý là vào ngày 20 tháng 6, Thứ trưởng Bộ TTTT Đỗ Quý Doãn cho rằng, các phương tiện truyền thông trong nước phải là một lực lượng để chống lại "các ý đồ đen tối và kế hoạch của bọn phản động cũng như các lực lượng chính trị cơ hội luôn điên cuồng chống phá, và để bảo vệ các tư tưởng, kế hoạch và căn bản lãnh đạo của Đảng." Báo chí không phải để phơi bày những mặt xấu trong hàng ngũ lãnh đạo và làm lãnh đạo phải xấu hổ.

Vụ trừng phạt, đến cùng thời điểm với các hành động mạnh chống lại các cộng đồng Công giáo và các hoạt động đình công, đã phản ánh tiếng nói và sự chiến thắng của phe bảo thủ, cũng như thất bại của phong trào đổi mới.

Thủ tướng Dũng đã phải chấp nhận sự thụt lùi của phe mình sau khi chịu đựng sự chỉ trích của phe bảo thủ về việc dung túng báo chí của chính quyền, cũng như nhấn mạnh phát triển kinh tế với tốc độ tăng trưởng nhanh mặc dù lạm phát cao đã làm mất sự ủng hộ của người dân ở nông thôn đối với sự lãnh đạo của Đảng.

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng ngày càng được xem như là yếu mềm về an ninh và quá chiều chuộng các đòi hỏi của nước ngoài. Nguy cơ là ông có thể bị thay thế bởi ông Trương Tấn Sang, người đồng hương miền Nam nắm Ban Bí thư và điều khiển bộ máy Đảng hoạt động hàng ngày. Ông Sang đã chỉ đạo việc tấn công báo chí và đã tổ chức phiên tòa thành công xử các nhà báo cũng như các đối tượng dám làm loạn. Ông Sang cũng đã khẳng định cần ổn định an ninh chính trị trong thời điểm kinh tế khó khăn.

Gần đây ông Sang có phát biểu: "Tổ chức các phiên tòa trên đã đạt được một số thành công nhất định bằng cách dạy những bị cáo một bài học và do vậy hạn chế các hành vi phản kháng khi nó vẫn còn đang trứng nước."

Uy tín của ông Sang, cùng với những người bảo thủ khác như Lê Hồng Anh và Hồ Đức Việt đã tăng lên và đẩy Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng vào thế kẹt. Những lãnh đạo cứng rắn hiện đang nắm quyền sinh sát. Việc uy tín phe bảo thủ tăng và phe đổi mới sụt giảm đã lộ rõ trong cuộc tranh luận về cách giải cứu nền kinh tế đang khủng hoảng, và nó có thể tiếp tục bằng cách thay đổi nhân sự ở cấp cao nếu khủng hoảng kinh tế còn tiếp diễn.

Như một chuyên gia Việt Nam cho biết: "Phiên tòa tuần qua không phải chỉ để buộc tội hai nhà báo, mà để làm rõ việc họ đã bị lợi dụng như một công cụ đấu đá trong bàn cờ chính trị ra sao."

Ông tiếp tục: "Rất khó nói ai ở phe nào, và rất khó nói phe nào là bảo thủ hay cấp tiến, vì mâu thuẫn giữa các phe phái không phải dựa trên ý thức hệ mà là sự kết hợp của quyền lực và lợi ích cá nhân. "

Giáo sư Carlyle Thayer, một chuyên gia về Việt Nam tại Học viện Quốc phòng Úc, nói: "Sự hợp pháp của chính quyền đơn đảng ở Việt Nam dựa chủ yếu vào "hiệu quả hoạt động", đó là thành công về tăng trưởng kinh tế xã hội."

Offline Profile Quote Post Goto Top
 
1 user reading this topic (1 Guest and 0 Anonymous)
ZetaBoards - Free Forum Hosting
Free Forums with no limits on posts or members.
« Previous Topic · Chính Trị · Next Topic »
Add Reply